De koning heeft wél kleren

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Er was eens een koning in een klein landje temidden van moerassen, meren en rivieren. In het koninkrijk heerste rust en welvaart. Toch waren zijn onderdanen ontevreden terwijl de koning er juist alles aan deed om het de mensen naar de zin de maken. Ze hadden allemaal werk en hadden niet alleen een dak boven hun hoofd en voldoende te eten, neen, zij konden zich ook enige luxe permitteren zoals vakanties in andere landen en festivals waar de bekendste artiesten van de wereld optraden. En toch waren de mensen ontevreden. Zodanig ontevreden dat de koning moest vrezen voor zijn koningschap ...
Lees hier verder

Waarom is de rente zo laag?

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Onlangs stond er in de marge van een artikel over de pensioenen in het magazine “Binnenland Bestuur” een opsomming van de oorzaken van de lage rente in de wereld. De opsomming was deze keer van Prof. Dr. Bas Jacobs van de Erasmus Universiteit maar je kunt soortgelijke analyses ook elders vinden. De analyse van Jacobs ziet er zo uit:
  1. Door de vergrijzing wordt er veel gespaard. En als beroepsbevolkingen krimpen dan is er minder behoefte om te investeren;
  2. Doordat de investeringskosten dalen, doen bedrijven een minder groot beroep op de kapitaalmarkt;
  3. De toenemende ongelijkheid in inkomen en vermogen zorgt ervoor ...
    Lees hier verder

Minister Koolmees gaat door met het verdraaien van de feiten.

/ Columns, Pensioenfeiten
Onlangs heeft Minister Wouter Koolmees vragen beantwoord van de leden van de Eerste Kamer van de fractie Otten en van 50PLUS. Ik pik er één vraag uit. Deze vraag heeft betrekking op de gevolgen voor een pensioenfonds als een andere rekenrente zou worden gehanteerd. De vraag luidt letterlijk als volgt: “Wat zijn de gevolgen van een opslag van 1% op de rekenrente (globaal het neerwaarts effect van het opkoopprogramma van ECB op de rente) voor beide dekkingsgraden?” Voor iemand die goed thuis is in de materie is de strekking van deze vraag glashelder. De Europese Centrale Bank voert sinds jaren ...
Lees hier verder

Het sprookje van eerlijk duurt het kortst

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Johan is vijfenzeventig jaar oud. Hij heeft zijn hele leven bij hetzelfde bedrijf gewerkt, een metaalbewerkingsbedrijf. Een goede vakman, op Hbo-niveau, die altijd met plezier naar zijn werk ging en uiteindelijk als afdelingshoofd op zijn vijfenzestigste met pensioen ging. Hij heeft nu tien jaar in goede gezondheid van zijn pensioen genoten. Maar er was hem een welvaartsvaste uitkering in het vooruitzicht gesteld en alleen zijn AOW-uitkering werd aan de prijsstijgingen aangepast. Het aanvullend pensioen is nog precies hetzelfde als wat hij tien jaar geleden ontving. Hij besluit uit te zoeken wat er toch mis is en waarom er niet meer ...
Lees hier verder

All governments lie

/ Columns, Pensioenfeiten
Het was de opvatting van de beroemde Amerikaanse onderzoeksjournalist I.F. Stone dat alle regeringen logen (all governments lie). We kunnen de juistheid van deze uitspraak dagelijks verifiëren bij de Nederlandse regering. Zo zagen en hoorden we tijdens de recente algemene politieke beschouwingen Premier Mark Rutte herhaaldelijk zeggen dat kortingen op pensioenuitkeringen echt noodzakelijk waren en dat indexatie onmogelijk was omdat weliswaar de vermogens waren verdubbeld maar de verplichtingen waren verdrievoudigd. Een flagrante leugen. De contante waarde van de verplichtingen zijn verdrievoudigd en dat komt louter en alleen op het conto van de door de ECB omlaag gemanipuleerde rente. De verplichtingen ...
Lees hier verder

Waarom er niet gekort mag worden

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Hoe moeten we nu een besluit nemen over kortingen bij pensioenfondsen? De bestaande wet- en regelgeving werkt als een automatisme en roept bij velen weerstanden op. Er zijn zelfs vele deskundigen die pleiten voor een hogere discontovoet bij het berekenen van de dekkingsgraad van pensioenfondsen. Kan een verstandige analyse van de financiële situatie bij de pensioenfondsen ertoe leiden dat een afgewogen en verantwoord besluit wordt genomen over ingrepen bij pensioenfondsen? Alvorens een dergelijke analyse te maken is het noodzakelijk het eens te worden over een aantal uitgangspunten:
  • Ingrepen bij pensioenfondsen zijn gerechtvaardigd als hun financiële situatie zodanig is verslechterd ...
    Lees hier verder

Korten bij het ABP?

/ Columns, Pensioenfeiten
Behalve bij een aantal andere pensioenfondsen zoals PME en PMT, dreigen er ook kortingen bij het ABP. Ongekend voor een pensioenfonds waarbij nog maar 25 jaar geleden het pensioen op basis van een eindloonregeling door de Staat welvaartsvast werd gegarandeerd. En nu zijn we in de situatie beland dat de dekkingsgraad van het ABP rond de 90% ligt en er moet worden gekort. Niet alleen op de uitkeringen, maar ook op de inmiddels opgebouwde aanspraken van nog actieve ambtenaren, onderwijzend personeel, militairen en alle anderen die een ABP pensioen opbouwen. Is dat nu echt nodig? Rechten en uitkeringen verlagen doe ...
Lees hier verder

De Euro, oorzaak van koopkrachtverlies van een generatie gepensioneerden

/ Artikelen, Pensioenfeiten
In 1999 werd de Euro ingevoerd. Een onverstandig besluit met onvoldoende uitgewerkte regels en met de verkeerde deelnemers. Een project dat ons veel geld kost en dat in de huidige vorm niet houdbaar is. Door de invoering van de Euro en het sluiten van het Europese Groei- en Stabiliteitspact heeft de Nederlandse Staat de twee belangrijkste instrumenten voor economisch beleid uit handen gegeven: het monetaire en het budgettaire beleid. Midden in de crisis van 2008 werden de resultaten van een aanvankelijk doorgevoerde budgettaire stimulering dan ook verstoord door bezuinigingen. Als gevolg daarvan waren de prestaties van de Nederlandse economie na ...
Lees hier verder

Waarom houdt de politiek op met denken?

/ Columns, Pensioenfeiten
Als het om het pensioen gaat zit de discussie muurvast. Onlangs verscheen een open brief van een aantal deskundigen aan de Tweede Kamer met een gloedvol betoog om de rekenrente te verhogen. Daar werd een aantal onmiskenbaar logische en ter zake doende argumenten voor aangevoerd. Het belangrijkste argument was gebaseerd op een eenvoudige cashflowanalyse. Op dit moment komt er meer geld binnen aan premie dan er wordt uitbetaald aan pensioen. Afgezien van het rendement op de belegde middelen groeit het vermogen dus nog door. Er komt een moment waarop de cashflow negatief wordt en dan moet er geput worden uit ...
Lees hier verder

Sweder van Wijnbergen: als je de verkeerde afslag neemt kom je er nooit.

/ Columns, Pensioenfeiten
Prof. Sweder van Wijnbergen schrijft in een artikel in het Financieele Dagblad onder de titel “Verhoging rekenrente legt tijdbom onder pensioensysteem en benadeelt onze jongeren”. Zijn redenering komt erop neer dat het gebruik van een andere rente dan de huidige risicovrije rente gebaseerd op de swapcurve, leidt tot het uitdelen van geld dat er niet is ten koste van geld dat in de toekomst nodig is voor de pensioenen van jongeren. Het gaat volgens hem om de waardering van toekomstige verplichtingen in de berekening van de dekkingsgraad. Ik neem een stukje van zijn artikel over: “Die toekomstige verplichtingen moeten omgezet ...
Lees hier verder

Wordt Corien Wortmann de heldin van het pensioen?

/ Columns, Pensioenfeiten
Ik hoorde op NOS Radio 1 Journaal op 27 september mevrouw Corien Wortmann uitleggen wat de richting was waarin de groep grote pensioenfondsen dachten toen zij eindelijk de moed hadden gevonden elkaar op te zoeken om een einde te maken aan de lachwekkende vertoning rond de dreigende pensioenkortingen. Ik kon haar wel zoenen. Ik wil zelf geen enkel ogenblik de indruk wekken dat ik zelf al veel langer wist dat de oplossing rond de impasse over de kortingen lag in de verhoging van de rekenrente. En niet in zomaar de rekenrente verhogen maar voorzichtig aansluiting zoeken bij de rendementen van ...
Lees hier verder

Doelstellingen van pensioenstelsel gekaapt

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Onlangs verscheen een editie van Economisch Statistische Berichten dat volledig was gewijd aan het pensioenakkoord. Als je weet dat het pensioenakkoord toen het gesloten werd met gejuich en champagne werd begroet dan zijn de meeste artikelen in ESB een verrassing. Zelden heb ik nog zulke kritische noten bij een akkoord gezien als nu. Jelle Mensonides en Jean Frijns schrijven een gedegen artikel met de titel “Uitvoering pensioenakkoord zal stranden met huidige rentedogmatiek” en Bernard van Praag noemt zijn bijdrage “Pensioenakkoord verslechtert pensioenstelsel”. De enige echte verdedigers van het pensioenakkoord komen weer uit de sfeer van de ivoren toren, met Netspar ...
Lees hier verder

Lang leve Keynes

/ Columns, Pensioenfeiten
We lezen  op 18 september 2019 in de krant dat er echt een investeringsfonds komt. Op de golven van de negatieve rente kunnen miljarden worden geleend die worden ingezet voor investeringen in duurzame economische groei. Het gaat om drie onderwerpen: innovatie, onderwijs en infrastructuur. De krant voegt daaraan toe dat dit voornemen getuigt van een grote verschuiving sinds Minister van Financiën Zalm zijn norm voor de overheidsschuld en het tekort op de begroting formuleerde. Dat valt te bezien. De Zalmnorm gaat uit van een vast uitgavenpatroon. Meevallers op het gebied van de overheidsinkomsten worden gebruikt om de staatsschuld af te ...
Lees hier verder

Klaas Knot en de glazen bol

/ Columns, Pensioenfeiten
Klaas Knot, President van De Nederlandsche Bank (DNB) trad de laatste dagen in verschillende media op als een onheilsprofeet. De kern van zijn boodschap was dat nu al zo vaak een ingreep in de pensioenen is uitgesteld dat het er nu maar eens van moet komen. Want, zo zegt hij in antwoord op vragen van Kamerlid Gerrit-Jan van Otterloo: ‘We moeten accepteren dat die lage of negatieve rente nog lang bij ons zal zijn” Hij suggereert daarmee dat de lage rente al heel lang bij ons is. Wat is de werkelijkheid? Onderstaand grafiekje geeft de gemiddelde rekenrente weer bij het ...
Lees hier verder

De Pensioenroof: de Vereniging Pensioenverlies neemt het initiatief tot een rechtszaak tegen de Staat

/ Artikelen, Pensioenfeiten
In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw stonden de nationale overheidsfinanciën er niet zo goed voor, althans voor Nederlandse begrippen. Achtereenvolgende kabinetten hadden al eerder geprobeerd daar iets aan te doen. Zo was er Bestek ’81, de nota waarin het kabinet-Van Agt I in 1978 zijn bezuinigingsplannen formuleerde en de opvolger van de 1%-nota van het kabinet-Den Uyl. Bestek ’81 bevatte een pakket van 10 miljard gulden aan bezuinigingen, maar hier kwam weinig terecht. Het gevolg was dat de daaropvolgende kabinetten Lubbers vooral gericht waren op  verdere beperking van de uitgaven. In die tijd ontstond de term “ombuigingen”, een begrip ...
Lees hier verder

Spreekt de Minister-President de waarheid?

/ Columns, Pensioenfeiten
Ik ben opgevoed met de gedachte dat weliswaar sommige politici de waarheid met een korreltje zout nemen, maar dat er in ieder geval een aantal gezagsdragers zijn die uit hoofde van hun functie en in relatie met hun waardigheid de waarheid spreken. Daar hoorde in mijn jeugd de koningin bij, de paus en de pastoor uiteraard, de onderwijzer en in ieder geval ook de premier. Maar toen ik vandaag (19 september 2019) achter het stuur van mijn auto zat, onderweg van Rotterdam naar Nieuwvliet, geloofde ik mijn oren niet. Ik hoorde premier Mark Rutte in antwoord op vragen van Lilian ...
Lees hier verder

Column: Lang leve Keynes

/ Columns, Pensioenfeiten
We lezen vandaag (18 september 2019) in de krant dat er echt een investeringsfonds komt. Op de golven van de negatieve rente kunnen miljarden worden geleend die worden ingezet voor investeringen in duurzame economische groei. Het gaat om drie onderwerpen: innovatie, onderwijs en infrastructuur. De krant voegt daaraan toe dat dit voornemen getuigt van een grote verschuiving sinds Minister van Financiën Zalm zijn norm voor de overheidsschuld en het tekort op de begroting formuleerde. Dat valt te bezien. De Zalmnorm gaat uit van een vast uitgavenpatroon. Meevallers op het gebied van de overheidsinkomsten worden gebruikt om de staatsschuld af te ...
Lees hier verder

Waarom het indekken van renterisico’s dubieus is.

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Pensioenfondsen hebben veel last van de dalende rente. Dat komt niet omdat daardoor de rendementen dalen. Rendementen van pensioenfondsen bewegen zich gemiddeld tussen de 5% en 7% per jaar. Gemiddeld, want er zitten uitschieters in de rendementen, zowel in positieve als in negatieve zin. Over de laatste twintig jaar bereikte het ABP bijvoorbeeld een rendement van 7% per jaar gemiddeld. De totale belegde middelen van het ABP bedragen per 30 juni 2019  € 445 miljard terwijl dat ultimo 2008 nog maar € 173 miljard was. De pensioenfondsen hebben last van de renteontwikkeling omdat ze hun verplichtingen contant moeten maken met ...
Lees hier verder

Het ongelijk van Minister Wouter Koolmees

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Op donderdag 5 september werd in de Tweede Kamer opnieuw een plenair debat gehouden over de pensioenen. Dit keer ging het om de dreigende kortingen op de uitkeringen en de aanspraken van gepensioneerden en deelnemers van de pensioenfondsen PME en PMT, die eind december, als alles blijft zoals het nu is, moeten korten. Maar ook het ABP en PFZW zullen als er niets verbetert eind 2021 moeten besluiten tot kortingen. Terwijl bij de totstandkoming van het pensioenakkoord nu juist in het vooruitzicht is gesteld dat kortingen zullen worden voorkomen. In het debat werd door Minister Wouter Koolmees op twee punten ...
Lees hier verder

Moeten de pensioenrechten echt worden gekort?

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Steeds nadrukkelijker wordt er in de media gezinspeeld op pensioenkortingen. Er wordt gewezen op de dalende rente. De mogelijkheid van negatieve spaarrente is reëel geworden. Dit veroorzaakt veel beroering, vooral onder gepensioneerden. Al meer dan tien jaar werden de aanvullende pensioenen bij de meeste fondsen niet geïndexeerd en nu dreigen tot overmaat van ramp ook nog kortingen. Dit stuit op groot onbegrip tegen de achtergrond van de decennialang behaalde gemiddeld hoge rendementen van de pensioenfondsen. Jeroen Dijsselbloem mocht op 25 augustus bij Buitenhof uitleggen waarom de pensioenen moeten worden gekort. Zijn verhaal was simpel. Er zit te weinig geld in ...
Lees hier verder

De doorsneepremie 

/ Pensioenfeiten, Wetenschap
Voor niets gaat de zon op. Dus voor het aanvullend pensioen moet ook worden betaald. Dat gebeurt in de vorm van een pensioenpremie, die wordt afgedragen aan het pensioenfonds. Het is een misverstand dat werknemers de premie afdragen. De premie wordt betaald door de werkgever. In bijna alle gevallen berekent de werkgever een deel van de premie door aan de werknemer. Maar dat hoeft niet. Voor elke werknemer wordt uitgerekend hoeveel premie nodig is om de ambitie van een nominaal pensioen waar te maken. Een nominaal pensioen is een vaste bedrag, dat na de pensioendatum levenslang wordt uitgekeerd als aanvulling ...
Lees hier verder

Life Cycle beleggen

/ Pensioenfeiten, Wetenschap
In het Pensioenakkoord is afgesproken dat pensioenfondsen overgaan tot life cycle beleggen. Dat wil zeggen dat de gepensioneerden en de mensen die pensioen opbouwen worden onderverdeeld in zogenaamde cohorten, leeftijdscategorieën van tien of twintig jaar. Zo vorm je bijvoorbeeld de cohort 20 tot en met 40 jaar en de cohort 80 tot en met 100 jaar. Het pensioenfonds gaat zijn beleggingen nu ordenen naar de aard van het cohort, waarbij de beleggingen voor jongere cohorten met een hoog risico worden belegd en voor oudere cohorten met een laag risico. In gewoon Nederlands: voor jongeren wordt belegd in aandelen want dat ...
Lees hier verder

Het pensioenprobleem uitgelegd voor leken.

/ Artikelen, Pensioenfeiten
Bijna elke dag kun je wel een verhaal lezen over de crisis waarin ons pensioenstelsel verkeert. Het woord crisis is een volkomen onjuiste beschrijving van wat er aan de hand is. Natuurlijk zijn er ontwikkelingen in de arbeidsmarkt waar ons pensioen zoals het sinds jaren is ingericht niet op is berekend. Denk alleen al aan het enorm toegenomen aantal zelfstandigen zonder personeel en de flexwerkers die geen pensioen opbouwen. Dat verschijnsel heeft echter weinig te maken met de aard van ons pensioenstelsel, maar moet door maatregelen op de arbeidsmarkt worden aangepakt. Je hoort ook dat de toename van de levensverwachting ...
Lees hier verder